Giá điện 2 thành phần: Vì sao sẽ công bằng hơn cho người dùng?

Mới đây, tại Hội nghị triển khai Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 4/9, Tổng giám đốc Tập đoàn điện lực EVN đã kiến nghị cần sớm áp dụng cơ chế giá điện 2 thành phần. Cơ chế này nhằm loại bỏ sự chênh lệch về giá giữa các đối tượng mua điện.

Cơ chế giá điện 2 thành phần

Bộ Công Thương và EVN muốn áp dụng cơ chế giá điện 2 thành phần là do Giá điện hiện hành chỉ tính theo điện năng tiêu thụ (đồng/kWh), không phản ánh đúng chi phí hệ thống do mỗi khách hàng gây ra.

Cụ thể, hóa đơn tiền điện hiện tại chỉ dựa vào số điện tiêu thụ, nghĩa là tiêu thụ bao nhiêu thì trả tiền bấy nhiêu, không quan tâm đến công suất tối đa mà bạn đã “kéo” từ lưới.

Ví dụ: Một hộ gia đình sử dụng nhiều thiết bị cùng một lúc, như bật điều hòa, tủ lạnh, nồi cơm… cùng lúc có thể “rút” công suất rất lớn trong một khoảng thời gian ngắn, nhưng hóa đơn vẫn chỉ dựa vào tổng kWh, không phản ánh chi phí hệ thống phải gánh.

Do đó, với những khách hàng dùng điện thất thường, công suất lớn nhưng sử dụng ít giờ (ví dụ: nhà hàng tiêu thụ điện chủ yếu vào giờ cao điểm, hoặc nhà xưởng chỉ sử dụng điện vào ban ngày) gây ra chi phí lớn cho ngành điện: phải đầu tư đường dây, trạm biến áp đủ tải để “chịu” lúc cao điểm.

Ngược lại, những khách hàng dùng điện đều đặn (như hộ gia đình sinh hoạt bình thường) thì lại chịu cùng một mức giá kWh, vô tình gánh bớt chi phí cho nhóm dùng điện kém hiệu quả. Đây gọi là bù chéo.

Đối với cơ chế giá điện 2 thành phần, giá điện sẽ tách làm 2 phần: giá công suất và giá điện năng.

• Giá công suất (đồng/kW): Giống như “phí thuê đường dây”, trả cho mức công suất lớn nhất mà người tiêu dùng lấy từ lưới.
• Giá điện năng (đồng/kWh): Tính theo số điện thực tế tiêu thụ (chính là cách tính giá điện hiện nay).

Như vậy, nếu áp dụng giá điện 2 thành phần thì ai dùng công suất cao nhưng tiêu thụ ít điện sẽ phải trả nhiều hơn, vì ngành điện vẫn phải xây dựng hạ tầng cho họ. Ngược lại với những ai dùng đều, dài hạn thì hóa đơn bình quân mỗi kWh rẻ hơn, vì phí công suất được chia nhỏ trên nhiều giờ sử dụng.

Cơ chế này sẽ công bằng hơn cho người tiêu dùng, bởi mỗi người sẽ trả đúng khoản chi phí mình gây ra. Ai dùng điện hợp lý, tiết kiệm, hoặc kết hợp năng lượng tái tạo (ví dụ: lắp pin mặt trời để giảm phụ tải cao điểm) sẽ được hưởng lợi. Đồng thời, người dùng cũng có thêm động lực để dùng điện vào giờ thấp điểm, tránh bật quá tải vào giờ cao điểm, khiến chi phí đầu tư hạ tầng điện tăng cao.

Bên cạnh cơ chế giá điện hai thành phần, nhằm thực hiện sát sao các chỉ đạo của Nghị quyết 70, EVN cũng chủ động xây dựng các chương trình, kế hoạch hành động cụ thể, đặc biệt là hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách của ngành.

Huy động nguồn điện phù hợp để bảo đảm an ninh năng lượng: ưu tiên các nguồn điện nền như than và khí theo đặc thù kỹ thuật vận hành; đồng thời khuyến khích các dự án năng lượng tái tạo đầu tư hệ thống lưu trữ…

Việc khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà gắn với lưu trữ sẽ tạo ra một hướng đi bền vững, vừa bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, vừa mang lại lợi ích trực tiếp cho người dùng thông qua tiết kiệm chi phí điện và sử dụng năng lượng sạch. Đúng mục tiêu xây dựng một hệ thống điện minh bạch, công bằng và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng xanh tại Việt Nam.

Theo dõi sunemit.com để cập nhật những tin tức mới nhất về cơ chế giá điện 2 thành phần, cũng như các thông tin, kiến thức mới nhất trong ngành năng lượng bạn nhé!