Hệ điện mặt trời kém chất lượng: Nguy cơ cháy nổ từ những đồ “cỏ” giá rẻ

Hệ điện mặt trời kém chất lượng tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nghiêm trọng. Phân tích các sự cố thực tế và tiêu chuẩn an toàn từ góc nhìn chuyên gia SUNEMIT.

Ngày 20/12/2025, một vụ hỏa hoạn tại phường Cẩm Phả (Quảng Ninh) đã khiến dư luận xôn xao. Dù không có thiệt hại về người, nhưng chi tiết đáng chú ý được cơ quan chức năng chỉ ra: Điểm phát cháy bắt nguồn từ khu vực dây dẫn của hệ thống điện mặt trời áp mái.

Đây không phải là sự cố cá biệt.

• Tháng 6/2023 tại tỉnh Bắc Giang (nay là Bắc Ninh): Một hệ thống lưu trữ điện (thương hiệu trôi nổi) vừa lắp đặt được 4 ngày đã bất ngờ phát nổ giữa đêm, gây hoảng loạn cho gia chủ.
• Trước đó, tại TP. Vinh (Nghệ An) và Quảng Bình (nay là Quảng Trị), các sự cố liên quan đến tủ điện năng lượng mặt trời và ắc quy cũ xuống cấp cũng liên tiếp được ghi nhận.

Tại sao một giải pháp được mệnh danh là “Năng lượng xanh” lại đang chuyển màu “Xám xịt” vì khói lửa?

Giải mã “Hệ cỏ” – Kẻ thù giấu mặt trên mái nhà 

Trong các cuộc “trà dư tửu hậu” hay các diễn đàn mạng xã hội, giới kỹ thuật năng lượng/nhà đầu tư hay thảo luận, thậm chí tranh cãi xoay quanh “Hệ cỏ” – từ lóng ám chỉ những hệ thống điện mặt trời chắp vá, giá rẻ và thiếu chuẩn mực.

• Đặc điểm nhận dạng: Thiết bị trôi nổi không rõ nguồn gốc, thợ thi công tay ngang dùng vật tư kém chất lượng (dây nhôm mạ đồng, giắc nối lỏng lẻo) để cắt giảm chi phí tối đa.
• Hệ quả: Khách hàng tưởng vớ được món hời, nhưng thực chất, những hệ thống “dỏm” này tiềm ẩn nguy cơ trở thành một ‘quả bom nổ chậm’ nếu không được kiểm soát kỹ thuật.

Góc nhìn SUNEMIT: 3 “Tử huyệt” gây cháy nổ từ hệ thống kém chất lượng 

Với kinh nghiệm xử lý sự cố cho nhiều công trình, chuyên gia của SUNEMIT chỉ ra 3 nguyên nhân cốt lõi:

• Dây dẫn & Jack nối (MC4): Đây là nguyên nhân số 1. Khi thi công ẩu, các điểm nối lỏng lẻo sẽ sinh nhiệt (Hotspot) hoặc tạo ra hồ quang điện (tia lửa điện) khi trời mưa ẩm, dẫn đến bắt lửa âm ỉ.
• Pin lưu trữ “Hết đát”: Nhiều đơn vị dùng ắc quy chì axit cũ hoặc pin Lithium thải loại để giảm giá thành. Loại này cực kỳ dễ phồng rộp và phát nổ khi sạc quá tải.
• Giải pháp: Trên thực tế, các loại ắc quy chì axit hoặc pin lithium không rõ nguồn gốc có giá rẻ nhưng kém bền, trọng lượng lớn và khả năng chịu nhiệt kém. Ngược lại, các dòng pin lithium chất lượng cao – như loại SUNEMIT đang sử dụng cho khách hàng – có chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, song đổi lại là hiệu suất ổn định, tuổi thọ dài và hệ thống quản lý pin (BMS) giúp kiểm soát nhiệt độ và dòng điện an toàn.
• Lãng quên bảo dưỡng: Điều này có thể xảy ra vấn đề với các tấm pin như bị chứa bụi bẩn, có khả năng bị ăn mòn, kính bên ngoài có thể bị vỡ; dây kết nối bị lỗi giá đỡ bị xuống cấp, v.v. Những yếu tố này khi kết hợp với thời tiết nắng nóng kéo dài sẽ là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến cháy nổ.

Tiêu chuẩn nào để phòng cháy chữa cháy?

Căn cứ theo Hướng dẫn số 3288/CP07-P4 của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (C07; Bộ Công an) ban hành ngày 8.9.2020, dưới đây là bảng so sánh sự khác biệt giữa hệ thống “cỏ” và hệ thống tiêu chuẩn của SUNEMIT:

Lưu ý: Bảng so sánh mang tính định hướng quy chuẩn. Với từng công trình thực tế, SUNEMIT sẽ khảo sát và thiết kế giải pháp “may đo” riêng biệt nhằm cân bằng giữa Công suất kỳ vọng và An toàn kỹ thuật.

SUNEMIT cũng không cho rằng hệ thống giá thấp đồng nghĩa với nguy hiểm. Vấn đề không nằm ở mức giá, mà nằm ở tiêu chuẩn kỹ thuật, nguồn gốc thiết bị và trách nhiệm của đơn vị thi công.

Đọc thêm:

• Hệ cỏ và Hệ chuẩn Điện mặt trời: Cảnh báo bẫy giá rẻ
• Điện mặt trời chuẩn pháp lý: Điều kiện vay vốn ngân hàng và hưởng ưu đãi Nhà nước