Đầu năm 2026, EVN bắt đầu thí điểm biểu giá điện 2 thành phần. Dưới đây là tất tần tật những gì bạn nên biết.

Hiện, Việt Nam áp dụng quy định về cơ cấu biểu giá điện bán lẻ căn cứ theo Quyết định 14/2025/QĐ-TTg, thay thế Quyết định số 28/2014/QĐ-TTg trước đó.

Theo đó, tiền trả theo lượng dùng trong tháng được tính theo dạng bậc thang. Trước đó là 6 bậc, nay còn 5. Cụ thể:

Quy định hiện hành tính giá điện theo cơ chế một thành phần, tức căn cứ vào lượng điện tiêu thụ (điện năng).

Số tiền điện một tháng mà một hộ gia đình phải trả = kWh tiêu thụ x giá bán lẻ ứng với mỗi bậc thang. 

Với nhóm sản xuất, kinh doanh, hóa đơn = số kWh tiêu thụ x giá theo cấp điện áp, khung giờ (bình thường, thấp, cao điểm).

Cơ chế giá điện 2 thành phần là gì?

Đầu năm 2024, Bộ Công Thương yêu cầu EVN xây dựng cơ chế giá điện hai thành phần, tức tính tiền điện theo 02 yếu tố:

• Giá điện năng (như một thành phần) gồm phần phí biến đổi, trả cho lượng điện tiêu thụ thực tế.
• Giá công suất gồm phần phí cố định, trả cho công suất/đăng ký/sử dụng lớn nhất.
• Cơ chế này nhằm phản ánh chính xác chi phí đầu tư hạ tầng điện. Đồng thời khuyến khích người dùng sử dụng điện hiệu quả hơn.
• Điều này tương tự như giá cước điện thoại cố định, gồm một số tiền phải trả cố định, thuê bao hàng tháng (dù không nghe gọi) và một khoản dành cho dung lượng nghe gọi.
• Từ 1/1/2026, cơ chế này sẽ được thí điểm. Đối tượng áp dụng dành cho nhóm khách hàng có sản lượng sử dụng điện lớn, như doanh nghiệp. 

Vì sao Bộ Công Thương chủ trương cơ chế này?

Ngay từ năm 2013, Chính phủ đã yêu cầu Bộ Công Thương làm đơn vị chủ công lên lộ trình cho cơ chế này – theo ông Nguyễn Minh Đức, Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

• Chuyên gia này đánh giá cơ chế này công bằng hơn vì phản ánh chính xác chi phí bỏ ra để ngành điện phục vụ mỗi khách hàng. Gồm đường dây, trạm biến áp và chi phí điện năng.
• Ví dụ, hai khách hàng sử dụng điện là một nhà máy và một nhà hàng với sản lượng điện như nhau. Nhà máy thì hoạt động 24/24, điện năng tiêu thụ ổn định. Còn nhà hàng chỉ sử dụng điện nhiều vào bữa trưa và bữa tối.
• Như vậy để phục vụ tốt, đường dây, trạm biến áp phải chuẩn bị công suất lớn hơn mới có thể đáp ứng cho nhu cầu của nhà hàng. Điều này kéo theo chi phí cơ sở hạ tầng cũng lớn hơn.
• Ông Đức đánh giá tác động đầu tiên của cơ chế là giảm việc bù chéo giữa các khách hàng. Điều này vẫn thường xảy ra ở cơ chế một thành phần. 
• Cơ chế cũng giúp tránh các khách hàng đăng ký nhưng không dùng. Chi phí đường dây, trạm biến áp sẽ bị lãng phí; lại phải tính phí cho khách khác.

So sánh giữa hai biểu giá điện

Từ tháng 10/2025, EVN bắt đầu triển khai thí điểm mô hình giá điện 2 thành phần đối với khoảng 7.000 khách hàng sử dụng điện bình quân 200.000 kWh/tháng trở lên. 

Việc này được thực hiện tính toán mô phỏng và ghi nhận trên hóa đơn, chưa thu tiền theo cơ chế mới. Theo đó:

• Giá công suất (cố định) được tính khoảng 209.459 – 286.153 đồng/kWh/tháng tùy vào cấp điện (cao – trung – hạ áp). 
• Giá điện năng (biến đổi) tính theo 03 khung giờ: 

Để tiện so sánh, mời bạn xem Biểu giá bán lẻ điện hiện hành cho ngành sản xuất & kinh doanh hiện như sau:

Từ so sánh hai biểu giá trên, cho thấy: mức giá điện năng trong biểu hai thành phần thấp hơn khoảng 30% so với hiện hành.

Điều này cũng có nghĩa rằng, nếu áp dụng biểu mới, tổng số tiền khách hàng phải trả phụ thuộc vào mức công suất mà họ sử dụng. Nếu:

• Quản lý tốt nhu cầu, không dùng thiết bị cùng lúc, có thể trả ít hơn so với hiện hành. Ngược lại, tiền điện sẽ tăng do phần trả cho công suất chiếm tỷ trọng lớn hơn trong hóa đơn.
• Trước đây, khách hàng muốn tiết kiệm được cần giảm số lượng điện sử dụng. Còn bây giờ muốn thực hiện việc này bằng việc tối ưu cách dùng. 

Hộ dân và doanh nghiệp cần làm gì?

Chuyên gia TS. Nguyễn Huy Hoạch – Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam tính toán như sau:

• Hộ dân cư có thể bị tăng 5-7 % chi phí điện tổng thể. Lý do bởi giá công suất sẽ được tính dựa trên công suất cực đại trong tháng – dù thời gian sử dụng chỉ vài giờ mỗi ngày. 
• Nhóm hộ sử dụng điện đều và tiết kiệm, có biểu đồ phụ tải phẳng sẽ ít bị ảnh hưởng. 

• Ngược lại với doanh nghiệp – khách hàng tiêu thụ trung bình 200.000 kWh/tháng – đăng ký công suất cực đại lên đến 500 kW thì sẽ tiết kiệm được chi phí.

Cụ thể khoảng gần 20 triệu đồng, tức giảm 4,55% so với giá điện một thành phần.

• Với các cơ sở thương mại – dịch vụ thường tiêu thụ điện đạt đỉnh vào trưa, tối, chi phí công suất nhóm này có thể chiếm 25-35% tổng hóa đơn tiền điện, khi áp dụng mô hình 2 thành phần. 
• Các hộ dân, các đơn vị kinh doanh trên có thể điều chỉnh hành vi dùng điện bằng cách hạn chế giờ cao điểm, điều chỉnh phụ tải linh hoạt (tắt bớt thiết bị lạnh, chiếu sáng, v.v). 
• Cùng với đó, có thể cân nhắc chuyển sang dùng thiết bị tiết kiệm năng lượng như lắp đặt điện mặt trời mái nhà của SUNEMIT. Tham khảo Bảng giá năm 2025 của chúng tôi tại đây.